سیستمهای کنترل دود (Smoke Control Systems)
دود بهعنوان عامل اصلی تلفات در حریق شناخته میشود. دود اغلب در ساختمان حرکت کرده و از فضایی که در آن حریق رخ داده، به قسمتهای دیگر سرایت میکند. دود علاوه بر اموال افراد، زندگی آنها را نیز به خطر میاندازد. راهپلهها، چاههای آسانسور و سایر شفتهای عمودی ساختمان، در صورت طراحی غیراصولی، اغلب پر از دود شده و غیرقابل استفاده میشوند. این امر علاوه بر جلوگیری از تخلیه ساکنین، مانع از اجرای مناسب عملیات نجات افراد و مهار حریق توسط آتشنشانان خواهد شد؛ چراکه با افزایش غلظت دود، میزان دید افراد بهشدت کاهش یافته و به دنبال آن، حرکت آنها بسیار کند میشود. به همین دلیل، سیستم های کنترل دود در زمان حریق، یکی از مهمترین مسائل مطرح در حوزه ایمنی ساختمان، بهخصوص در ساختمانهای بلندمرتبه، بزرگ و پیچیده است.
با توجه به اهمیت و حساسیت موضوع دود، بهعنوان عامل اصلی بروز تلفات در حوادث حریق، استانداردهای بینالمللی این حوزه در سالهای اخیر به نحو چشمگیری توسعه یافتهاند و این روند همچنان ادامه دارد. در حال حاضر، در اغلب کدها و استانداردهای ساختمانی به سامانه کنترل دود و ضوابط آن، بهعنوان یکی از بخشهای الزامی سامانههای ایمنی ساختمانها پرداخته شده است.
هنگامی که یک ساختمان دچار آتشسوزی میشود، دود ناشی از حریق معمولاً بهسرعت به نقاطی خیلی دورتر از محل آتشسوزی انتشار مییابد. در علم مهندسی حریق، دود بهعنوان مهمترین عامل کشنده در آتشسوزی ساختمانها مشخص شده است. پلههای فرار و چاه آسانسور، مهمترین عامل انتشار دود میباشند که میبایست با اجرای تمهیداتی، انتشار دود در آنها کنترل شود.
یکی از محصولات حریق، دود و گازهای سمی میباشد. آمار نشان میدهد ۵۸ درصد تلفات ناشی از حریقها در اثر استنشاق دود و گازهای سمی است. بنابراین، استنشاق دود و گازهایی که میزان کمی از آنها نیز میتواند کشنده باشد، خسارت جبرانناپذیری به فرد وارد مینماید و این امر غیرقابل اجتناب میباشد؛ بهطوریکه بارها شاهد بیهوشی، مسمومیت یا مرگ با انواع گازهای سمی، دود و غیره در حوادث مختلف بودهایم.
کنترل دود توسط روشهای غیرعامل
بهطور کلی، کنترل دود در ساختمانها به دو صورت غیرعامل و فشارسازی (ایجاد فشار مثبت) صورت میپذیرد. استفاده از سامانههای فشار مثبت مرسومتر بوده و این روشها در انواع ساختمانها کاربرد دارند. معمولاً در کنار سیستمهای فشار مثبت، سامانههای غیرعامل نیز در نظر گرفته میشوند. البته بهمنظور ایجاد شرایط ایمن، میتوان از سامانههای غیرعامل بهصورت مستقل نیز استفاده نمود، لیکن باید توسط روشهای نوین، کارکردشان را مورد تحلیل قرار داد.
جداسازی و تقسیمبندی فضاها، بهعنوان یک روش جلوگیری از گسترش و سرایت حریق و دود، سالهاست که شناخته شده و استفاده میشود. اگر درب اتاقی که در آن حریق رخ داده است بسته شود، مقدار جریان دود خروجی از اتاق بهاندازه چشمگیری کاهش خواهد یافت. همچنین مقدار هوای در دسترس جهت ادامه احتراق نیز بهشدت افت خواهد کرد.
بهمنظور محدود کردن پخش حریق، ساختمان بهوسیله موانع حریق به قسمتهای مختلفی تقسیم میگردد. موانع حریق صرفاً جهت جلوگیری از انتقال دود در نظر گرفته نمیشوند. منظور از این موانع، دیوارها، پارتیشنها، سقفها و غیره بوده که دارای سطحی از مقاومت در برابر حریق میباشند.
در گذشته، هدف استفاده از ساختارهای مقاوم در برابر حریق، حفاظت از اموال و کاهش خسارت مالی بوده است؛ درحالیکه کدها و استانداردهای فعلی بیشتر بر روی حفاظت از جان افراد تمرکز دارند.
لطفا فایل کامل این شماره را از لینک زیر دانلود و مطالعه بفرمایید:
