خواندن دود در حریق
تعریف دود
ارزیابی، تحلیل و “خواندن دود” امر دشواری نیست. این کار برای بیشتر فرماندهان آتشنشانی در ارائهی گزارشهای فوری خود در خصوص ارزیابی اولیه از طریق بیسیم به ستاد فرماندهی، شامل دستهبندی دود به دو مفهوم “دود سنگین” و “دود سبک” میشود.
دودی که از یک ساختمان و سازه به بیرون تراوش میکند، دارای چهار ویژگی اصلی است: حجم (Volume)، سرعت یا فشار (Velocity)، چگالی (Density) و رنگ (Color). تحلیل و ارزیابی مقایسهای این ویژگیها میتواند در تعیین اندازه و کانون حریق، اثربخشی عملیات اطفاء و استفاده از مانیتورها، سرلولهها و نازلها، و همچنین پتانسیل وقوع پدیدههای متخاصم و خطرناک حریق از قبیل فلشاور (Flashover)، به آتشنشانان، فرماندهان و مسئولین ایمنی کمک شایانی نماید.
در گذشته، به دود به عنوان یک محصول و فراوردهی جانبی حاصل از احتراق ناقص، بهویژه به شکل ذرات بسیار ریز جامد معلق، نگریسته میشد. در حالی که در دنیای امروز، این توصیف و تعریف سادهانگارانه از دود، امری خطرناک تلقی میگردد. دود، چیزی بسیار فراتر از ذرات ریز جامد ناشی از احتراق ناقص است. تعریف بهتر دود عبارت است از: محصولات احتراق ناقص و تجزیهی پیرولیز (Pyrolysis) که دربردارندهی مجموعهای از ذرات ریز، آئروسلها (Aerosols) و گازهای سمی، قابل اشتعال و ناپایدار حاصل از حریق است.
فرایند سهمرحلهای در خواندن (ارزیابی و برآورد) دود
ممکن است اصول و قواعد ارزیابی و برآورد دود، امری پیچیده و زمانبر به نظر آید. با وجود این، بهمحض اینکه اصول پایهای و بنیادین آن آموخته و شروع به تمرین و ممارست آنها شود، قابلیت و توان در ارزیابی دود بهطور تصاعدی و قابل ملاحظهای پیشرفت خواهد کرد و در ظرف چند ثانیه دود را خوانده و یا بهعبارتی، ارزیابی و تحلیل خواهید نمود.
- مرحله ۱: حجم (Volume)، سرعت یا فشار (Velocity)، چگالی (Density) و رنگ (Color) دود را ارزیابی کرده، سپس تفاوتهای هر یک از این ویژگیها را از هر منفذی که دود از آن در حال خروج است، با یکدیگر مقایسه کنید. این کار موجب کسب آگاهی بیشتر در خصوص اندازه، کانون و گسترش احتمالی حریق شده و علائم و نشانههای هشداردهنده در رابطه با وقوع پدیدههای مخاطرهآمیز حریق را آشکار میسازد.
- مرحله ۲: عوامل سببساز را مورد تحلیل قرار دهید تا مشخص شود آیا بر ویژگیهای اصلی دود تأثیرگذار هستند یا خیر. اندازهی ساختمان و اتاقی که طعمۀ حریق شده است، میتواند معنای ویژگیهای دود را تغییر دهد. بههمینصورت، شرایط آبوهوایی و عملیات اطفاء حریق نیز قادر به تغییر این ویژگیها خواهند بود. این مرحله باید موجب پالایش و تأیید ارزیابی و تحلیل در رابطه با رفتار حریق و اثربخشی عملیات اطفاء شود.
- مرحله ۳: لازم است نرخ تغییر و تحول هر یک از ویژگیها مشخص گردد. بهعبارتی، در حین مشاهدهی دود، هر یک از ویژگیهای آن ممکن است تغییر پیدا کند. اگر نرخ وخامت شرایط و ویژگیها طوری باشد که بتوان در مدت چند ثانیه آن را مورد سنجش قرار داد، این احتمال وجود خواهد داشت که آتشنشانان بر اثر توسعه و گسترش حریق، محبوس یا مصدوم خواهند شد. بهبیان سادهتر، شرایط محل حریق به گونهای است که آتشنشانان در آن در خطر هستند.
لطفا فایل کامل این شماره را از لینک زیر دانلود و مطالعه بفرمایید:
