اطفای حریق فلزات قلیایی
فلزات قلیایی نظیر لیتیم (Li)، سدیم (Na)، پتاسیم (K)، روبیدیم (Rb) و سزیم (Cs) در صورت تماس با آب به‌شدت واکنش انجام می‌دهند. فلزات قلیایی آن‌قدر فعال‌اند که در طبیعت به‌صورت آزاد یافت نمی‌شوند؛ اکسیژن‌خواهی آن‌ها آن‌قدر شدید است که اکسیژن مولکول آب را با شکستن پیوند آن با هیدروژن به خود می‌گیرند. این واکنش گرمازا است، یعنی در اثر آن گرما آزاد می‌شود. این واکنش چنان حرارتی ایجاد می‌کند که برای آتش‌زدن هیدروژن آزادشده کافی است. به‌علاوه، واکنش چنان شدید است که اگر فلز بزرگ باشد (به‌اندازه‌ی یک بند انگشت یا بزرگ‌تر)، فلز می‌ترکد و تکه‌های آن پراکنده شده، واکنش‌های دیگری را باعث می‌شوند.
وقتی فلز در آب خورده می‌شود، به شکل ساچمه درآمده و روی آب به حرکت در می‌آیند و در حین واکنش صدای ترق‌وترق می‌دهند. شعله‌ی هیدروژن بسیار داغ است و اکثر انرژی احتراق آن به‌صورت گرما و مقدار کمی از آن به‌صورت نور آزاد می‌شود؛ بنابراین شعله‌ی آن دیده نمی‌شود، مگر اینکه روشنایی محیط خیلی کم باشد. وقتی که یک فلز قلیایی با آب واکنش انجام می‌دهد، هیدروکسید آن فلز تولید می‌شود. این هیدروکسیدها بازهایی قوی هستند، یعنی بسیار خورنده‌اند. اگر مقدار آبی که فلز قلیایی با آن واکنش می‌کند کم باشد، محلول حاصل خورنده خواهد بود.
نکات ایمنی و نگهداری
فلزات قلیایی یا در قوطی‌های تخلیه‌شده از هوا و یا در نفت نگهداری و حمل می‌شوند. فلزات قلیایی را تنها با مایعاتی می‌توان پوشاند که در مولکول‌شان اکسیژن وجود نداشته باشد، زیرا در غیر این‌صورت فلز با مایع واکنش انجام می‌دهد. به‌خاطر این از نفت استفاده می‌شود، نه بنزین که نقطه اشتعال آن بیشتر و به‌همین‌خاطر مطمئن‌تر است. وزن مخصوص نفت هم از بنزین بزرگ‌تر است. در واقع اگر سدیم یا پتاسیم را از زیر نفت خارج کردید و واکنش آن‌ها با هوای مرطوب شروع شد، با فروبردن آن‌ها در زیر نفت می‌توانید واکنش را متوقف کنید. البته این کار به آتش‌گرفتن نفت منجر می‌شود، ولی به‌هر‌حال خاموش‌کردن آتشِ نفت از خاموش‌کردن آتشِ فلز بسیار آسان‌تر است.
فلزات قلیایی اکسیژن موجود در هر مولکول را می‌طلبند. پس اگر فلز قلیایی در کنار یک الکل، یک آلدئید، یک کتون، یک اتر، یک اسید آلی، یک استر یا هر مایع دیگری که در آرایش مولکولی خود اکسیژن داشته باشد قرار گیرد، با آن ترکیب شده و اکسیژن مولکول را می‌گیرد. به‌استثنای مورد فوق‌الذکر، اگر اکسیژن خالص خشک باشد، فلز قلیایی با اکسیژن محیط ترکیب نمی‌شود، مگر اینکه در محیط مقدار زیادی رطوبت وجود داشته باشد.
لطفا فایل کامل این شماره را از لینک زیر دانلود و مطالعه بفرمایید:
